Önemli noktalar
- Hemoroid, anal kanaldaki damar yastıkçıklarının büyümesi veya dışarı doğru sarkmasıyla belirti veren yaygın bir durumdur.
- Kanama, kaşıntı, şişlik, dışarı çıkma ve rahatsızlık görülebilir; şiddetli ağrı özellikle pıhtılaşmış dış hemoroidde ortaya çıkabilir.
- Lif, yeterli sıvı ve tuvalette ıkınmayı azaltmak tedavinin temelidir.
- Her rektal kanama hemoroid değildir; yeni veya tekrarlayan kanama uygun biçimde değerlendirilmelidir.
Hemoroid nedir?
Hemoroidal yastıkçıklar, anal kanalın normal yapılarıdır. Bu dokular büyüdüğünde, sarktığında veya pıhtılaştığında “hemoroid hastalığı” olarak adlandırılan belirtiler gelişebilir. İç hemoroidler anal kanalın içinde, dış hemoroidler ise ciltle kaplı dış bölümde yer alır.
Belirtiler nelerdir?
- Tuvalet kâğıdında veya dışkı üzerinde parlak kırmızı kan
- Makatta dolgunluk, şişlik veya dışarı çıkan doku
- Kaşıntı, nemlenme ve tahriş
- Dışkılama sırasında rahatsızlık
- Ani başlayan hassas, morumsu şişlik ve ağrı
Neden oluşur?
Kabızlık, sert dışkı, uzun süre ıkınma, tuvalette gereğinden fazla kalma, gebelik, fazla kilo ve yaşla birlikte destek dokularının zayıflaması riski artırabilir. Tek bir neden yerine bağırsak alışkanlıkları ve kişisel yatkınlık birlikte rol oynar.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme öykü, dış muayene, parmakla rektal muayene ve gerektiğinde anoskopiyi içerir. Yaş, aile öyküsü, kansızlık, bağırsak alışkanlığındaki değişim veya kanamanın özelliklerine göre kolonoskopi gibi ek incelemeler gerekebilir.
Evde uygulanabilecek temel adımlar
- Lif alımını sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllarla kademeli artırın.
- Sağlık durumunuza uygun miktarda sıvı tüketin.
- Dışkılama ihtiyacını ertelemeyin; uzun süre ıkınmayın ve tuvalette oyalanmayın.
- Düzenli hareketi günlük yaşama ekleyin.
- Gerekirse hekim önerisiyle hacim artırıcı lif veya dışkı yumuşatıcı kullanın.
Tedavi seçenekleri
Yakınmalar temel önlemlerle düzelmezse hemoroidin tipi ve derecesine göre lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya infrared koagülasyon gibi poliklinik işlemleri değerlendirilebilir. Büyük prolapsus, tekrarlayan kanama veya diğer yöntemlere yanıt vermeyen durumlarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Güncel kılavuzlar, uygun evrelerde poliklinik işlemlerinin cerrahiden önce değerlendirilmesini destekler.
Ne zaman gecikmeden değerlendirilmelidir?
Yoğun veya tekrarlayan kanama, siyah dışkı, baş dönmesi, kansızlık, açıklanamayan kilo kaybı, ateş, irinli akıntı ya da giderek artan ağrı varsa değerlendirme ertelenmemelidir. Ani ve şiddetli ağrılı dış şişlikte erken başvuru tedavi seçeneklerini artırabilir.
Kliniğimizde yaklaşım
Önceliğimiz kanamanın ve ağrının nedenini doğru belirlemek, kişiyi gereksiz kaygıdan ve gereksiz işlemlerden korumaktır. Bağırsak alışkanlığı, beslenme, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilir; gerekiyorsa ilgili cerrahi veya gastroenteroloji uzmanlığına yönlendirme yapılır.
Sık sorulan sorular
Hemoroid kansere dönüşür mü?
Hemoroid kansere dönüşmez. Ancak kanama gibi belirtiler başka hastalıklarla karışabildiği için yeni veya tekrarlayan kanama “hemoroiddir” diye varsayılmamalıdır.
Hemoroid tamamen geçer mi?
Birçok kişide yakınmalar yaşam tarzı düzenlemeleri ve uygun tedaviyle belirgin biçimde kontrol altına alınabilir. Tekrarlama riski, kabızlık ve ıkınma gibi etkenlerin devam edip etmemesine bağlıdır.
