Kimler için değerlendirilir?
Yürüme, merdiven, çömelme veya uzun oturma sonrasında diz ağrısı yaşayan; şişlik, tutukluk veya hareket kısıtlılığı bulunan kişilerde klinik değerlendirme yararlı olabilir. Travma, kilitlenme veya belirgin instabilite varsa değerlendirme daha ayrıntılı planlanır.
Nasıl planlanır?
Öykü ve fizik muayene ile ağrının kaynağı belirlenmeye çalışılır; gerektiğinde röntgen, ultrason veya MR eklenir. Egzersiz, kas güçlendirme, kilo yönetimi, ağrı kontrolü ve uygun hastalarda enjeksiyon veya girişimsel seçenekler kişisel hedeflere göre sıralanır.
Diz osteoartriti nedir?
Diz osteoartriti eklem kıkırdağı, subkondral kemik, sinovyum ve çevre dokuların birlikte etkilendiği kronik bir eklem hastalığıdır. Röntgendeki değişikliklerin şiddeti ile kişinin ağrısı her zaman birebir paralel gitmeyebilir; günlük işlev ve muayene bulguları da önemlidir.
Hangi belirtiler görülebilir?
- Yürüme veya merdivenle artan ağrı
- Uzun oturma sonrası tutukluk
- Şişlik veya efüzyon
- Hareket açıklığında azalma
- Çömelme ve kalkmada zorlanma
- Diz çevresi kas gücünde azalma
- Patellofemoral bölgede öne çıkan ağrı
Hangi testler gerekir?
Birçok hastada ayrıntılı öykü ve fizik muayene ilk adımdır. Gerektiğinde yük vererek çekilen diz grafileri, ultrason veya MR kullanılabilir. MR her diz ağrısında rutin olarak gerekli değildir; kilitlenme, ciddi travma, belirgin instabilite, cerrahi planlama veya açıklanamayan yakınmalarda daha anlamlı olabilir.
Egzersiz neden önemlidir?
Güncel kılavuzlar diz osteoartritinde egzersiz, eğitim ve kişisel öz yönetimi temel tedavi bileşenleri arasında görmektedir. Kuvvetlendirme, aerobik aktivite ve hareket açıklığı çalışmaları ağrı ve fonksiyonu destekleyebilir. Programın yoğunluğu ağrı düzeyi, kondisyon ve eşlik eden hastalıklara göre ayarlanmalıdır.
Kilo yönetiminin yeri
Fazla kilo diz eklemine mekanik yükü ve metabolik inflamasyonu artırabilir. 2025 tarihli bir ağ meta-analizi, fazla kilolu veya obez diz osteoartriti hastalarında anlamlı kilo kaybının ağrı ve işlevde iyileşmeyle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Hedef yalnız tartıdaki sayı değil, kas kütlesini koruyarak sürdürülebilir kilo kaybıdır.
İlaç ve topikal tedaviler
Topikal veya oral antiinflamatuvar ilaçlar bazı kişilerde semptom kontrolüne yardımcı olabilir. Yaş, böbrek fonksiyonu, mide-bağırsak ve kardiyovasküler riskler ilaç seçiminde dikkate alınmalıdır. Uzun süreli kullanım kişiye özel değerlendirilmelidir.
Eklem içi enjeksiyonlar
Kortikosteroid, hyalüronik asit ve PRP gibi eklem içi seçenekler farklı hasta gruplarında kullanılmaktadır. Son yıllardaki karşılaştırmalı çalışmalar PRP ve bazı kombinasyonlarda olumlu sonuçlar bildirmektedir; ancak hazırlama yöntemleri, ürün özellikleri, hastalık evresi ve takip süreleri arasında belirgin farklılıklar vardır. Bu nedenle enjeksiyon seçimi tek bir ürünün genel olarak “en iyi” olduğu varsayımıyla yapılmamalıdır.
Ozon uygulamalarının yeri
Eklem içi ozon diz osteoartritinde ağrı ve fonksiyon açısından araştırılmış yöntemlerden biridir. Bazı çalışmalar ve klinik deneyimler olumlu sonuçlar bildirmiştir. Yine de doz, seans, karşılaştırıcı tedavi ve hasta seçimi açısından çalışmalar arasında farklılık bulunduğundan, uygulama uygun hastada genel tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
Radyofrekans ve diğer girişimsel seçenekler
Geniküler sinir radyofrekans uygulamaları, bazı kronik diz ağrısı hastalarında cerrahi dışı ağrı kontrol seçeneği olarak değerlendirilebilir. Güncel derlemeler olumlu sinyaller göstermektedir; uzun dönem karşılaştırmalı veriler gelişmeye devam etmektedir. İleri yapısal bozukluk ve ciddi fonksiyon kaybında ortopedik cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Bodrum kliniğimizde yaklaşımımız
Diz ağrısında önce ağrının eklem içinden mi, patellofemoral bölgeden mi, tendon/bağlardan mı yoksa başka bir kaynaktan mı geldiğini ayırmaya çalışıyoruz. Kilo, kas gücü, yürüme kapasitesi, efüzyon, eklem hareketi ve görüntüleme birlikte değerlendirilir. Tedavi planı mümkün olduğunca egzersiz ve fonksiyon üzerine kurulur; enjeksiyon veya girişimsel yöntemler gerektiğinde bu zemine eklenir.
İlgili rehberler
- Ağrı Tedavisi
- Kilo Yönetimi ve Metabolik Sağlık
- Ozon: Hastalıklar ve Klinik Durumlar
- Red Light Terapi ve Fotobiyomodülasyon
Kaynaklar
- Moseng T, et al. EULAR recommendations for the non-pharmacological core management of hip and knee osteoarthritis: 2023 update. Ann Rheum Dis. 2024. PMID: 38212040.
- Shahid A, et al. Comparison of weight loss interventions in overweight and obese adults with knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2025. PMID: 39233046.
- Rodríguez-Reyes G, et al. Nonoperative Management Recommendations for Knee Osteoarthritis. 2025. PMID: 41322884.
- Long-term effectiveness of intra-articular injectables in knee osteoarthritis. 2025. PMID: 40025522.
Yazan ve tıbbi olarak inceleyen: Dr. Kerem Çağlayan
Son tıbbi inceleme: 10 Eylül 2026
Uyarı: Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesidir; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir.
